Geregistreerde Modelle

Geregistreerde Modelle

Inleiding

'n Geregistreerde model beskerm 'n model wat op 'n artikel toegepas word, d.w.s. die artikel soos dit deur die oog beoordeel word. Geregistreerde modelle in Suid-Afrika word deur die Wet op Modelle (1) (“die Wet”) bepaal.

Volgens die Wet kan 'n model as 'n funksionele en/of estetiese model geregistreer word as dit nuut en oorspronklik is (in die geval van 'n estetiese model) of nuut en nie alledaags nie (in die geval van 'n funksionele model).

'n Estetiese model kan enige model wees wat op enige artikel toegepas word, op watter manier ook al, en wat kenmerke het wat die oog trek en deur die oog alleen beoordeel word. Die model kan die vorm, konfigurasie, versiering of patroon behels wat op die artikel toegepas word (of twee of meer daarvan).

'n Funksionele model kan enige model wees wat op enige artikel toegepas word, op watter manier ook al, en wat kenmerke het wat genoodsaak word deur die funksie van die artikel waarop die model toegepas word. Die model kan die vorm, konfigurasie, versiering of patroon behels wat op die artikel toegepas word (of twee of meer daarvan).

Registrasie

'n Model word as nuut beskou as dit anders is as of nie deel vorm van die stand van tegniek onmiddellik voor die datum van die registrasie-aansoek daarvoor of die vrystellingsdatum daarvan nie, wat ook al eerste plaasvind. Die stand van tegniek behels alle materiaal wat beskikbaar gestel word aan die publiek, enige plek ter wêreld, hetsy deur 'n skriftelike beskrywing, deur gebruik of op enige ander wyse.

'n Estetiese model is oorspronklik as dit die ontwerper se eie werk is terwyl 'n funksionele model as alledaags geag word as dit nie die belangstelling wek van 'n persoon wat vaardig is in die tegniek nie.

Modelle vir artikels wat nie veronderstel is om deur 'n industriële proses vermeerder te word nie, is nie registreerbaar onder die Wet nie. 'n Industriële proses kan egter breed geïnterpreteer word.

As die model nie aan die bogenoemde maatstawwe voldoen nie, kan 'n aansoek om registrasie by die eienaar van die model ingedien word. Die eienaar kan die outeur wees, iemand vir wie die outeur die model ontwerp het of enige ander persoon aan wie eienaarskap van die model oorgedra is.

'n Aansoek om 'n geregistreerde model moet van lyntekeninge vergesel wees en aandui of die model funksioneel of esteties is. Die model moet voorts volgens die onderwerp geklassifiseer word.

Termyn en uitwerking van 'n patent

Die duur van registrasie, met dien verstande dat hernuwingsgelde jaarliks betaal word, van:

  • 'n estetiese model is 15 jaar
  • 'n funksionele model is 10 jaar

vanaf die datum van registrasie daarvan of van die datum van uitreiking daarvan, wat ook al eerste plaasvind.

Die uitwerking van registrasie van 'n model is om aan die geregistreerde eienaar in Suid-Afrika vir die duur van die registrasie die reg te verleen om ander persone uit te sluit van die:

  1. maak

  2. invoer

  3. gebruik

  4. vervreemding (bv. verkoop)

van enige artikel ingesluit in die klas waarin die model geregistreer is en wat die geregistreerde model beliggaam of 'n model wat nie wesentlik van die geregistreerde model verskil nie.

Praktiese oorwegings

Modelle kan geregistreer word vir 'n wye verskeidenheid artikels soos motorwiele, houers (bv. melkbottels), juweliersware, meubels, 'n patroon wat op materiaal gedruk is, 'n loopvlakpatroon op 'n motorband, model van 'n selfoon, ens.

Daarbenewens kan modelle byvoorbeeld ook vir grafiesegebruikskoppelvlakke of uitleg van webwerwe gebruik word. Die Wet bied voorts uitdruklik beskerming vir geïntegreerde stroombaan-topografieë en maskeerwerke as funksionele modelle.

Die omvang van beskerming word deur die uniekheid van die model bepaal. As daar 'n groot verskil tussen die nuwe model en die vorige kunswerk is, sal die omvang van beskerming ten opsigte van die nuwe model wyd wees. As daar 'n klein verskil tussen die nuwe model en die vorige kunswerk is, sal die omvang van beskerming ten opsigte van die nuwe model gering wees.

(1) Wet 195 van 1993